Δευτέρα, 19 Οκτωβρίου 2015

Η Άλκηστις του Ευριπίδη ως έμπνευση στη μουσική

Η Άλκηστις του Ευριπίδη
Περίληψη της τραγωδίας

Ανέβηκε το 438 π.Χ(1163 στίχοι)
Χορός: Γέροντες από τις Φερές.
Πρόσωπα:Απόλλων, θάνατος, θεραπαινίδα Άλκηστης, Άλκηστη,
Άδμητος, Παιδί Άλκηστης, Ηρακλής, Φέρης, θεράπων.

 
Ο Απόλλωνας είχε ζητήσει απ' τις Μοίρες να επιτρέψουν στον Άδμητο  να ζήσει 2 φορές σε περίπτωση που κάποιος άλλος τον αντικαθιστούσε στον θάνατο. Η γυναίκα του  η  Άλκηστη προσφέρθηκε σε αντίθεση με τους   γονείς του που δεν προσφέρθηκαν.
Το δράμα αρχίζει με τον Απόλλωνα και τον θάνατο που συναντιούνται  έξω από το σπίτι του Άδμητου. Ο χορός μπαίνει με στίχους ανησυχίας και θρήνου. Μια υπηρέτρια τους πληροφορεί ότι μέσα η Άλκηστη αποχαιρετά τους οικείους και το προσωπικό. Στη συνέχεια εμφανίζονται στη σκηνή οι δυο σύζυγοι. Ακολουθούν τα τελευταία λόγια και ο θάνατος της Άλκηστης.
Στη συνέχεια κάνει την εμφάνιση του ο Ηρακλής, ο σωτήρας του Άδμητου, για να τον επισκεφθεί. Ο Άδμητος για να τον φιλοξενήσει δεν του λεει τι συμβαίνει. Ετοιμάζεται η νεκρική πομπή, καθώς καταφθάνει ο Φέρητας (πατέρας Άδμητου)με δώρα για τη νεκρή. Μια έντονη λογομαχία ξεσπά ανάμεσα σε πατέρα και γιο. Και οι δυο κατηγορούν τον   άλλο για ταπεινή φιλοζωϊα. Η νεκρική πομπή και ο χορός αφήνουν τη σκηνή.
 Ο Ηρακλής που τρωγόπινε ευχάριστα, μαθαίνει την αλήθεια από έναν υπηρέτη. Ετοιμάζεται να τα βάλει     με τον θάνατο. Όταν ο Άδμητος επιστρέφει απαρηγόρητος, ο Ηρακλής    του    ξαναδίνει τη γυναίκα του. Τη  δίνει όμως σκεπασμένη, σαν ξένη, για να δοκιμάσει την πίστη του.
 Ύστερα οι σύζυγοι ενωμένοι ξανά, διαβαίνουν το κατώφλι του παλατιού για τη νέα ζωή.....

Παρακάτω δίδεται πίνακας με τους συνθέτες που έγραψαν όπερες, εμπνεόμενοι από την Άλκηστη του Ευριπίδη. Στον πίνακα δεν αναφέρεται το ημιτελές ομώνυμο έργο του Χαίντελ.
                           όπερα            συνθέτης                            προέλευση μύθου   πρεμιέρα
Alceste J. B. Lully Euripides, Alcestis 1674
Alceste Nikolaus Adam Strungk Euripides 1693
Alceste Christophe Willebald Glück Euripides 1767
Alceste Anton Schweitzer Euripides 1773
AlcesteErnest Wilhelm Wolf  1780
Alkestis Rutland Boughton Euripides 1922
Alkestis Egon Wellesz Euripides 1924
 
1. Άλκηστις, όπερα του Κριστόφ Βιλιμπαλντ Γκλουκ.
 
Άλκηστις είναι ο τίτλος όπερας σε τρεις πράξεις του Κρίστοφ Βίλιμπαλντ Γκλουκ, που πρωτοπαρουσιάστηκε στη Βιέννη, στις 26 Δεκεμβρίου 1767 και 9 χρόνια αργότερα, μετά από μικρή τροποποίηση (αναθεώρηση), παρουσιάστηκε και στο Παρίσι, στις 27 Απριλίου το 1776.
Η επιτυχία του έργου χαρακτηρίστηκε κολοσιαία, αν και αρκετοί ήταν εκείνοι που υποδέχθηκαν το έργο με κάποια δυσμένεια, αποδοκιμάζοντας τον συνθέτη.
Η αξία αυτου του έργου είναι η λυρική μελοποιΐα στην πληρέστερή της έκφραση με αδιάσπαστη ενδόμυχη ενότητα μουσικής και δραματικής δράσης.
Οι δύο άριες που τραγουδάει η Άλκηστις στην α' πράξη: "Όχι, δεν είναι καθόλου θυσία" και "Θεότητες της Στυγός" θεωρούνται πολύ σημαντικές δημιουργίες. Τα μέλη του χορού στη β' πράξη θαυμάσια σε χρώμα και έμπνευση, ενώ στη γ' πράξη η άρια της Άλκηστης "Θεότητες αδυσώπητες!" ως και η άρια του Αδμήτου: "Άλκηστις στο όνομα των Θεών...." θαυμάζονται πάντοτε και παντού.

 
Εισαγωγή από την όπερα του Γκλούκ "Άλκηστις"
 
Overture to Alceste by Christoph Willibald Gluck
Wiener Philharmoniker
Wilhelm Furtwängler, conductor


 Άρια "Θεότητες της Στυγός" με την Μαρία Κάλλας.
 
 
 
 
 
 
 
Anna Caterina Antonacci - Io non chiedo eterni dei - Alceste
 
 
 
2. Άλκηστις, όπερα του Ζαν Μπατίστ Λουλλί.
 
  Ο Ζαν Μπατίστ Λυλί (Jean-Baptiste Lully,  1632 -  1687) ήταν Γάλλος συνθέτης ιταλικής καταγωγής, ο οποίος πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του εργαζόμενος στην αυλή του Λουδοβίκου ΙΔ΄ της Γαλλίας. Θεωρείται ο πατέρας του γαλλικού ύφους της Μπαρόκ μουσικής, αποκηρύσσοντας κάθε ιταλική επιρροή στη γαλλική μουσική του 18ου αιώνα.
 
Άλκηστις  ή ο θρίαμβος του Ηρακλή (Λουλλύ),
όπερα, λυρική τραγωδία με ποιητικό κείμενο του Quinauit και μουσική επένδυση του Λουλλύ (παρουσιάσθηκε στο Παρίσι το 1674)
Λυρική τραγωδία σε πέντε πράξεις και πρόλογο με ποιητικό κείμενο του Quinauit και μουσική επένδυση του Λουλλύ.
Το έργο αυτό παρουσιάσθηκε στο Παρίσι στις 19 Ιανουαρίου 1674.
Η "Άλκηστις" αποτελεί ένα από τα ωραιότερα μελοδράματα (όπερες) του Lulli αλλά το ομώνυμο έργο του Γκλουκ του οποίου η σύνθεση ήταν περισσότερο νεοτερίστικη την έκανε να λησμονηθεί.
Άξιοσημείωτο στο εν λόγω έργο η άρια: "Ο ήρως που περιμένω δεν θα ξαναγυρίσει" θεωρείται ως το πλέον εκφραστικό και συγκινητικό μουσικό τμήμα του.

 Jean-Baptiste Lully : Alceste, Prologue, 9 min.
 
Lully : Alceste Marche des Combattans en Rondeau,Menuet,Echos.



3. Άλκηστις, όπερα του Νικόλαους Άνταμ Στρουνκ, πρεμιέρα στο Αμβούργο το 1678.

Ο Nicolaus Adam Strungk (1640 – 1700) ήταν Γερμανός συνθέτης και βιολονίστας.
Αποσπάσματα από την όπερα του δεν βρέθηκαν. Παρουσιάζουμε όμως κάποια από τα έργα του για να εκτιμήσετε το μουσικό ύφος του.

Nicolaus Adam Strungk • Ich ruf zu dir, Herr Jesu Christ

Nicolaus Adam Strungk • Leucoleons Galamelite



4. Άλκηστις, όπερα του Άντον Σβάϊτσερ σε λιμπρέτο του Κριστόφ Μάρτιν Βιήλαντ, πρεμιέρα στην Βαϊμάρη το 1773.
Ο Anton Schweitzer (1735 - 1787)  ήταν Γερμανός συνθέτης και συνεργαζόντανε με την θεατρική ομάδα του Abel Seyler. Ήταν ένα ταλαντούχο παιδί και το πήρε στην προστασία του ο Δούκας της Saxe-Hildburghausen, ο οποίος τον έστειλε να σπουδάσει στον Jakob Friedrich Kleinknecht στο Μπαϋρόϊτ (1758) και μετά στην Ιταλία και τέλος τον έκανε αρχιμουσικό. Στα σημαντικότερα έργα του είναι η όπερα "Άλκηστις" (1773) που είναι μια από τις πρώτες γερμανόφωνες όπερες.

Αντον Σβάϊτσερ, άρια der ist nicht vom Schwiecksal ganz verlassen από την όπερα "Άλκηστις".


Δεν βρέθηκαν άλλα αποσπάσματα από την όπερα του Άλκηστη.

4. Handel : Alceste,  ημιτελής όπερα.

George Frideric (or Frederick) Handel ( born ως Georg Friedrich Händel, 1685  –  1759) .
Ήταν ένας Γερμανός συνθέτης του μπαρόκ, γεννημένος στην Γερμανία που πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της καριέρας του στο Λονδίνο. Έγινε πασίγνωστος για τις όπερες του, τα ορατόρια, τα ανθέμια και τα κοντσέρτα για όργανο.
Το έργο Άλκηστη, γράφτηκε ως συνοδευτική μουσική για το χαμένο έργο του Tobias Smollett, αλλά δεν παρουσιάστηκε ποτέ. Υπάρχει η εισαγωγή και τραγούδια (άριες) για τις πράξεις 1 και 4. 

Handel : Alceste συνοδευτική μουσική για ένα χαμένο θεατρικό έργο του Tobias Smollett.

Handel : Alceste, aria "Ευγενικέ Μορφέα, γιέ της νύχτας"


Handel : Alceste, aria " Enjoy the sweet Elysian grove"
 

 5. Rutland Boughton, Άλκηστη, όπερα (1920-22)

Rutland Boughton ( 1878 – 1960) ήταν ένας Άγγλος συνθέτης που έγινε γνωστός στις αρχές του 20ου αιώνα ως ένας συνθέτης όπερας και χορωδιακής μουσικής. Τα έργα του περιλαμβάνουν 3 συμφωνίες, αρκετά κοντσέρτα, τραγούδια, μουσική δωματίου και όπερες. Το πιο γνωστό του έργο ήταν η όπερα " Η αθάνατη ώρα" (The Immortal Hour). Επίσης η " Bethlehem " (1915) που βασίζεται στα παραδοσιακά κάλαντα των Χριστουγέννων ήταν πολύ δημοφιλής. Συνέθεσε 5 όπερες Arthurian mythos ( περιλαμβάνει 5 επί μέρους έργα - The Birth of Arthur (1909), The Round Table (1915–16), The Lily Maid (1933–34), Galahad (1943–44) and Avalon (1944–45) ), The Moon Maiden (1918); Alkestis (1920–22) και The Ever Young (1928–29).
Δεν βρέθηκαν αποσπάσματα από την όπερα Άλκηστη. Παρακάτω δίδεται ένα δείγμα της μουσικής του.
Act 2 Love duet from Rutland Boughton's 1924 Opera , The Queen of Cornwall', based on Thomas Hardy's play, 'The Famous Tragedy of the Queen of Cornwall',1923.



6. Ernst Wilhelm Wolf , Άλκηστης, όπερα.

Ο Ernst Wilhelm Wolf (1735-1792) ήταν Γερμανός συνθέτης. Το μεγαλύτερο μέρος από τα σωζόμενα έργα του είναι ενόργανη μουσική. Συνέθεσε τουλάχιστον 35 συμφωνίες, σώζονται μόνο 26, περί τα 25 κοντσέρτα τσέμπαλο/πιάνο, περισσότερες από 60 σονάτες και αναρίθμητη μουσική δωματίου. Επίσης έγραψε ένα μεγάλο αριθμό έργων σκηνής και θρησκευτικών έργων.
Αποσπάσματα από την όπερα Άλκηστη δεν βρέθηκαν. Παρακάτω δίδεται μια συμφωνία του για να εκτιμηθεί το μουσικό του ύφος.
Ernst Wilhelm Wolf - Symphony in C major



7. Egon Joseph Wellesz, Άλκηστη, όπερα.

 Ο Egon Joseph Wellesz (1885 – 1974) ήταν ένας Αυστριακός συνθέτης που γεννήθηκε στην Βρετανία, καθηγητής και μουσικολόγος, ιδιαίτερα κυρίως στο πεδίο της Βυζαντινής μουσικής. Η Alkestis, op. 35 (1924),είναι όπερα σε λιμπρέτο του Hugo von Hofmannsthal , βασισμένη στην τραγωδία του Ευριπίδη. Τα συνθετικά έργα του Wellesz ανέρχονται τουλάχιστον σε 112 με αρίθμηση opus και περί τα 20 χωρίς opus αρίθμηση.
Αποσπάσματα από την όπερα του Άλκηστη δεν βρέθηκαν. Παρακάτω δίδεται ως μουσικό δείγμα της γραφής του η πρώτη του συμφωνία.

Egon Wellesz Symphonie Nr. 1 Opus 102

 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου