Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου 2026

Κοινοβιακή-κοινοκτημονική ζωή : ένα αρχέγονο στοιχείο της ζωής του ανθρώπου - 1

 

Από διάλεξη της Μαρίας Ευθυμίου στη Χίο.


Ξεκινώ με μια ιστορία, όταν επισκέφτηκα τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, ένα πράγμα ήθελα να δω, μια κοινότητα άμεση, ούτε την Νέα Υόρκη ήθελα να δω, ούτε την Ουάσιγκτον, τα είδα δηλαδή δεν είναι θέμα, ήθελα να πάω σε μια κοινότητα Αμίς, για καλή μου τύχη μια τέτοια κοινότητα, τέτοιες κοινότητες είναι κοντά στην Ουάσιγκτον και έτσι μπόρεσα με βάση την Ουάσιγκτον να επισκεφτώ κάποιες τέτοιες κοινότητες, τι είναι οι Αμίς θα γνωρίζετε ίσως είναι μια σέκτα, μια τάση ας πούμε από τις πολλές που υπάρχουν στον προτεσταντισμό γερμανικής καταγωγής.

Γερμανοί προτεστάντες που το είχαν δει το πράγμα έτσι, ήρθαν στις ΗΠΑ πριν 300 χρόνια περίπου, δημιούργησαν εγκαταστάσεις σε κανα δύο Πολιτείες, δεν είναι πάρα πολλοί. Είναι κάποιες εκατοντάδες χιλιάδες και αυτοί οι τύποι έχουνε μια συγκεκριμένη στάση στα πράγματα. Είναι χριστιανοί βεβαίως. Θεωρούν ότι δεν χρειάζεται καθόλου να υπάρχει ιερέας. Ούτε ιερατείο. Όποιος διαβάζει τις ιερές γραφές, μια χαρά. Είναι ιερέας. Όλοι είμαστε ιερείς εδώ μέσα στη κοινότητα. Μένουμε όλοι μαζί σε μικρές κοινότητες. Έχει σημασία. Δεν είναι μεγάλες. Είναι μικρές κοινότητες που όλοι γνωρίζονται μεταξύ τους. Μεγαλώνουν όλοι μαζί τα παιδιά, μαγειρεύουν όλοι μαζί. Έχουν ζητήσει από τον Πρόεδρο, από τον πρόεδρο των ΗΠΑ εδώ και πολλές δεκαετίες να μην πληρώνουν φόρους και το κράτος να μην κάνει τίποτα απολύτως στις περιοχές τους. Μια συμφωνία καθαρή. Δεν θέλουμε τίποτα να κάνετε σε μας, ούτε δρόμους, ούτε σχολεία, ούτε νοσοκομεία κτλ. Εμείς θα ζούμε όπως εμείς νομίζουμε. Είναι μια κοινοβιακή κοινοκτιμονική κατάσταση, όπου δεν μένουν ακριβώς στο ίδιο σπίτι, αλλά τα σπίτια είναι ανοιχτά και μπαίνει ο ένας, βγαίνει ο άλλος και ότι χρειάζεται κτλ. Και το υπέροχο πράγμα όταν πήγα στην περιοχή τους ήτανε ένα εκθεσιακό κέντρο που έχουνε γιατί κάνουν θαυμάσια χειροτεχνήματα που μπορείς να τα  αγοράσεις κάτι της για να ενισχυθούν. Και εκεί είχε και την εφημερίδα τους.

Η εφημερίδα τους ήταν καταπληκτική. Τα νέα ήταν. Η αγελάδα της Rose γέννησε χτες ένα υπέροχο μοσχαράκι. Ξέρω γω, η οικογένεια τάδε απέκτησε ένα καινούργιο υγιές παιδάκι. Γύρω η ανθρωπότητα ζούσε το σύμπαν, πόλεμοι γίνονταν, κρίσεις υπήρχαν, οι Αμίς ζούσαν στο δικό τους κόσμο. Είναι αντιεξουαστικοί. Αρνούνται κάθε εξουσία, θρησκευτική εξουσία και πολιτική εξουσία. Γι' αυτό και ζήτησαν από το κράτος να μην κάνει τίποτα στην περιοχή τους. Το λέω αυτό, διότι εδώ μιλούμε για αυτές τις ομάδες που υπάρχουν στις ΗΠΑ. Δεν είναι μόνο η Αμίς. Η Αμίς είναι η πιο χαρακτηριστική ομάδα  αυτών των τάσεων που ζουν, κρατήστε το αυτό, σε μικρές ομάδες που δεν ξεπερνούν τα 500-600 άτομα. Έχει σημασία αυτό που θα σας πω, συνήθως είναι και μικρότερες, είναι αντιεξουσιαστικές εκ φύσεως τους και επίσης θεωρούν ότι ο καθένας είναι ιερέας του εαυτού του. Όλοι μαζί είναι ιερείς, διαβάζουν το Ευαγγέλιο και ο καθένας εξηγεί ότι νομίζει ότι έχει καταλάβει από το Ευαγγέλιο. Δεν υπάρχει κανένας ιερέας ο οποίος έχει να πάρει από το Άγιο Πνεύμα την καθοδήγηση για τη σωστή άποψη περί του Ευαγγελίου. Πάω κάπου αλλού. Θα σας φανεί παράξενο. Υπάρχει ένας μαέστρος ο Θεόδωρος Κουριτζής ο οποίος φαίνεται ότι είναι καταπληκτικός. Δεν έχει τύχει να τον ακούσω δια ζώσης. Τον έχω δει μόνο σε βίντεο και θαυμάζεται πολλές φορές η ερμηνεία που κερδίζει από την ορχήστρα την οποία καθοδηγεί. Διάβασα ένα άρθρο για αυτόν και αυτός ζει σε κοινόβιο με αυτή την ορχήστρα.

Οι άνθρωποι αυτοί ζουν σε κοινόβιο, μοιράζονται όλες τις δουλειές του κοινοβίου και κάνουνε πρόβες 23 ώρες το 24ωρο. Είναι μια ομάδα συντονισμένη η οποία τα μοιράζεται όλα και όταν έρχεται η ώρα της απόδοσης όπως φαίνεται, όλοι λένε ότι είναι εξωκοσμικό το αποτέλεσμα το οποίο προκύπτει. Ο Κουρετζής ζει στη Ρωσία η οποία έχει μια παράδοση κοινοβιακής ζωής. Η Ρωσία είναι αχανής χώρα. είναι το έδαφος του πλανήτη, είναι μεγάλη χώρα και ακριβώς λόγο του ότι είναι αχανείς, πολλές της κοινότητες μέσα στους αιώνες βρέθηκαν να είναι απομονωμένοι από τον υπόλοιπο κόσμο με δυσκολίες επαφών και έτσι μεταξύ τους έβγαζαν πέρα τις δυσκολίες της ζωής κοινοβιακά, δηλαδή ο ένας έβαζε πλάτη στον άλλον. Μοίραζαν τα υπάρχοντα τους, ότι είχαν, πέντε κομμάτια ψωμί, τα κόβανε στα 20 για να φάνε όλοι κτλ. Αυτό το κοινοβιακό, το κοινοκτημονικό υπήρχε σε πραγματικότητα στην Ρωσία και θα γνωρίζετε ίσως ότι στη Ρωσία υπάρχουν πολλές κοινότητες που ζουν, μικρές πάντα κοινότητες τις τάξεως των 100-200 ανθρώπων, το πολύ που ζουν μες στο δάσος κοινοβιακά και κοινοκτιμονικά και κάποιοι από αυτούς είναι παλαιοχριστιανοί αν τους έχετε ακούσει μια τάση ας πούμε η οποία είναι αντιεξουσιαστική, πάει μαζί το πακέτο. Έχει ενδιαφέρον ότι διάβασα ένα άρθρο του Κουρετζή που λέει, εγώ είμαι αναρχικός. Λέω αυτός είναι σε κοινόβιο, όποιος ζει σε κοινόβιο και κοινοκτημονικά είναι αντιεξουσιαστής όλων των επιπέδων και θρησκευτικά και πολιτικά εκ των πραγμάτων. Γιατί όταν κάποιος ζει σε ένα τόσο στενό αύταρκες περιβάλλον ενοχλείται πολύ από οτιδήποτε άλλο πάει να μπει μέσα σε αυτό το πυρήνα να ενοχλείται. Είτε αυτό είναι κράτος, είτε αυτό είναι εκκλησία, είτε είναι αστυνομικός, είτε είναι οτιδήποτε, είναι μόνοι τους και αυτάρκεις. Και τελειώνω πάλι με ένα αυτή την ενότητα με ένα άρθρο που διάβασα πρόσφατα ότι στην Σκανδιναβία ένα μεγάλο ποσοστό των ανθρώπων υπάρχουν θαυμάσια γηροκομεία, υπάρχει το ένα το άλλο, αλλά πολλοί άνθρωποι διαλέγουν να ζήσουν τον τελευταίο κύκλο της ζωής τους σε ένα μικρό κοινόβιο δικό τους. Δηλαδή φίλοι, 5-10 φίλοι που έχουν ζήσει στη ζωή όμορφα. Λες, ρε παιδί μου να νοικιάσουμε ένα οίκημα που θα είμαστε δοκιμασμένοι και ξέρουμε κτλ., να μισθώσουμε όλοι μαζί 2-3 ανθρώπους που θα μας υπηρετούν γιατί θα είμαστε γέροντες και ότι χρήματα έχουμε να τα βάλουμε για το να υποστηρίζεται αυτή η μονάδα νε πεθάνουμε γλυκά ρε παιδί μου, ομάδα, μια όμορφη ομάδα που θα ξέρει τι κάνει. Το λέω αυτό διότι αυτό το κοινοβιακό είναι κάτι πολύ βαθύ και το κοινοκτιμονικό στην ανθρώπινη ζωή και θα σας εξηγήσω αμέσως ότι είναι το πιο αρχαίγονο πράγμα που ως έχουμε ως άνθρωποι, ως ον πάνω σε αυτό τον πλανήτη. Πριν όμως πιάσω αυτό το νήμα ήθελα να σας πω και κάτι άλλο. Πρόσφατα βγήκε μια έρευνα του Harvard. Τα διάβασα στις ειδήσεις που βγαίνουν δεν ξέρω που, όμως ταιριάζει με πράγματα που ξέραμε από πριν. Ένας μελετητής του Harvard έλεγε αυτό το άρθρο, έκανε ένα έλεγχο και μια έρευνα, πόσους ανθρώπους μπορούμε να θυμόμαστε ο μέσος άνθρωπός με ακρίβεια στο μυαλό μας. Δηλαδή πόσα άτομα μπορούμε να τα δούμε και αμέσως να τα ταυτίσουμε. Αυτή είναι η φίλη μου η Τζένι που ο πατέρας της αυτός που αυτό. Όχι χοντρικά κάποιον τον α  κάτι μου λέει η μορφή του κτλ. Και το συμπέρασμα λητανε ότι ο μέσος άνθρωπος, εντάξει, κάποιοι πολύ ικανοί παραπάνω, κάποιοι λιγότερο ικανοί παρακάτω, ο μέσος άνθρωπος θυμάται με ακρίβεια 130-150 άτομα με τον τρόπο που σας είπα, με το σημείο που συγκλείνει περισσότερο να είναι, θα σας γελάσω τον αριθμό 137, δηλαδή το πιο κοντινό νούμερο μεταξύ σε αυτό το διάστημα είναι το 137 δεν θυμάμαι ή 133, θα σας γελάσω. Γιατί σας το λέω αυτό, διότι το άρθρο έλεγε ότι από τη στιγμή που δημοσιεύτηκε αυτή η έρευνα, ένας ιστορικός της ρωμαϊκής ιστορίας το διάβασε έτυχε να διαβάσει αυτή την έρευνα και τινάχτηκε στο ταβάνι μόλις έμαθε αυτό το νούμερο το 137, τώρα μπορεί να είναι άλλο, αλλά αυτό το 137 ας πούμε γιατί, διότι αυτός ήταν ειδικός στο ρωμαϊκό στρατό και η μικρότερη μονάδα του ρωμαϊκού στρατού που έκανε την καταδρομή για να ανοίξει το δρόμο στο υπόλοιπο στράτευμα, δηλαδή ήτανε οι καταδρομής αυτοί που πέφτανε και ανοίγανε το δρόμο ήταν 137 άτομα. Και μέχρι τώρα υπήρχε ερώτημα, " Μα γιατί δεν είναι 140 ή 135 ρε παιδί μου και είναι 137". Λέω τώρα το νούμερο σας λέω μπορεί να μην είναι 137, αλλά δεν έχει σημασία. Γιατί διότι προφανώς  είχανε κάνει την έρευνα τους οι Ρωμαίοι και ήξεραν ότι όταν κάνεις καταδρομή και επιτίθεσαι σε τόσο επικίνδυνο πεδίο, δεν μπορεί να πεις τον εσύ ψηλέ, πρόσεξε. Θα του πεις Γιώργο στα δεξιά σου χτύπα. Εκείνη την ώρα πρέπει να πεις αμέσως το όνομα και εκείνος να σε δει. Δεν είναι αα κάτι ξέρω. Έχει σημασία αυτό. Το λέω αυτό διότι πράγματι από πολλές πλευρές ξέρουμε ότι αυτό το νούμερο 150 άτομα περίπου είναι το νούμερο της μεγαλύτερης αγκαλιάς που μπορούμε να έχουμε. Να το ξέρουμε όπως σας είπα με ασφάλεια. Όσο φεύγουμε από αυτό το νούμερο τόσο απομακρυνόμαστε από την ακριβή γνώση των άλλων προσώπων. Και θα το δούμε στη συνέχεια ότι όταν πάμε εκεί στα 400-500 άτομα όπου θέλεις να ζεις σαν μια μεγάλη κοινότητα, σπάσει σε άλλη κοινότητα. Έχει σημασία αυτό που σας λέω. Το κρατάμε αυτό και πιάνουμε το νήμα. 

Σας είπα αρχικά ότι είμαστε ένα ον το οποίο έζησε ως κοινοβιακή και κοινοκτιμονική ύπαρξη, διότι επί εκατομμύρια χρόνια όσο αναπτυσόμαστε υπολογίζεται ότι είναι περίπου 4 εκατομμύρια χρόνια που γίναμε δίποδα και τέλος πάντων μετά αρχίσαμε να γίνουμε, να γινόμαστε πιο, πολλοί άνθρωποι, ζήσαμε νομαδικά για εκατομμύρια χρόνια ζούσαμε νομαδικά γιατί διότι ζούσαμε σε ομάδες που ψάχναν την τροφή τους κάθε μέρα. Πως κάνουν τα ζώα, πως κάνει το πρόβατο βγαίνει και ψάχνει και τρώει την τροφή του της ημέρας η αγελάδα και τρώει την τροφή του της ημέρας. Το ίδιο και ήταν ο άνθρωπος. Ζούσαμε νομαδικά και αναζητούσαμε την τροφή μας καθημερινά. Ήμασταν τροφοσυλλέκτες. Δηλαδή αυτό τι σήμανε ότι δεν μπορούσαμε να έχουμε σταθερή εγκατάσταση. Έπρεπε να μετακινούμαστε σε μια βδομάδα, σε ένα μήνα, σε δύο ημέρες, οτιδήποτε έφερνε. Δεν ήταν όλη η γη ομοιόμορφη, ούτε στο κλίμα κτλ., αλλά έπρεπε να μετακινήσαι για να βρίσκεις και άλλη τροφή να φας. Αυτό έκαμε τον άνθρωπο να μην έχει καταρχήν κατοικία. Δεν είχε σταθερή κατοικία, δημιουργούσε κάθε φορά αν έβρισκε κάποιο κατάλειμμα και ζούσε για λίγο για να πάει παραπέρα, να πάει παραπέρα, να πάει παραπέρα. Όχι αναγκαστικά σε ευθεία γραμμή να φύγει σε μια ευρεία περιφέρεια να κάνει τον κύκλο του και να βρίσκει τροφή ή να κινείται και σε άλλη περιφέρεια. Και περαιτέρω. Αφής στιγμής ζούσαμε έτσι νομαδικά. Οι νομαδικές φυλές ακόμη και σήμερα υπάρχουν νομαδικές φυλές. Έχουν μείνει ακόμη κάποιες σε αυτό τον πλανήτη και έτσι έχουμε μπορέσει να τις μελετήσουμε, ιδιαίτερα στον 18ο αιώνα που οι Άγγλοι, Γάλλοι, οι Πορτογάλοι, οι Ισπανοί, οι Ολλανδοί είχαν βρεθεί σε όλη την Οικουμένη και βρέθηκαν και σε περιοχές που οι  κάτοικοί ήταν σε πολύ προηγουμένη κατάσταση, δεν είχαν περάσει σε σύγχρονες μορφές ζωής, υπήρχανε κοινότητες τις οποίες μελέτησαν ανθρωπολόγοι τον 18-19ο αιώνα και νομαδικές κοινότητες τέτοιες οι οποίες ήτανε δηλαδή σε καθημερινή αναζήτησης τροφής. Όταν κάποιος μετακινείται δεν μπορεί να μετακινείται σε μεγάλη ομάδα. Δεν είναι πρόσφορο να μετακινούνται μεγάλες ομάδες. Οι άνθρωποι όταν μετακινούνται έχει μελετηθεί ότι είναι περίπου οι μετακινούμενες ομάδες από 25-30 άτομα με 150 περίπου άτομα. 

Αλλιώς μετά είναι άλλη ομάδα που μετά κοιτάξτε ενδιαφέρον είναι μια άλλη ομάδα διότι όταν μετακινήσε δεν είναι δύσκολο. Οι άνθρωποι δεν είχαν τότε τα μέσα με τα πόδια μετακινούνταν. Και κοιτάξτε να δείτε αυτοί για εμείς ο άνθρωπος ο τροφοσυλλέκτης για εκατομμύρια χρόνια ζούσανε σε τέτοιες ομάδες οι οποίες ήταν άναρχες ομάδες. Δεν ήταν οργανωμένες, δεν είχαν θεσμούς, δεν είχαν ποιές όλες μαζί. Ήταν μια μικρή ομάδα η οποία μαζί έπαιρνε την απόφαση που να πάμε αύριο να ψάξουμε τροφή. Πάμε προς τα εδώ. Ας πούμε, θέλω να πω σε αυτές τις ομάδες είχαν προφανώς το είδαμε και από μελέτες του 18ου και 19ου αιώνα μεγαλύτερο λόγο οι ηλικιωμένοι άνθρωπι διότι αυτοί είχανε γνώση μεγαλύτερη, είχανε ζήσει και είχανε κάνει τις περιστροφές τους και τις κινήσεις τους στην ευρεία περιοχή και μπορούσαν να πούνε, κοιτάξτε να μην πάμε από εκεί γιατί μπορεί εκεί να έχει ένα κίνδυνο έτσι και αργότερα που οι άνθρωποι μπήκανε και σε κυνηγητικό στάδιο που πάλι μετακινούνταν γιατί αναζητούσαν τα ζώα να τα πιάσουν οι ισχυροί άντρες πάντως ήταν γενικά αναρχικές ομάδες με την έννοια, όχι συνειδητές, αλλά ομάδες οι οποίες δεν είχανε ούτε δομή εξουσίας, τι δομή να έχουνε. Μια μικρή ομάδα ήταν η οποία με ισονομία περίπου και ισομερία εισοδήματος. Δεν είχε δεν ήταν κανένας πιο πλούσιος από τον άλλον. Όλοι μαζί αναζητούσαν την τροφή και όποια τροφή βρίσκανε και δεν τρώγανε. Άρα υπήρχε ισοτιμία ζωής σε όλα τα επίπεδα και επιπλέον δεν υπήρχε καθόλου ταξική πλευρά, ούτε φυσικά υπήρχε και διοίκηση. Το λέω αυτό διότι αυτή η πραγματικότητα να ζούνε σε μικρές ομάδες έδινε στον άνθρωπο. Να σας πω, οι άνθρωποι τότε αυτά τα οποία περιγράφουμε, περιγράφουμε ανθρώπους που ζουν στα όρια της επιβίωσης. Τι είχαν οι άνθρωποι τότε να φάνε, ότι βρίσκανε κτλ.

Δεν είναι θέμα. Καμία σχέση με εμάς που όλη την ώρα μιλάμε για δίαιτες. Θέλω να πω, γιατί μιλάμε για δίαιτες, γιατί έχουμε πάει δύο φορές περισσότερο από ότι χρειάζεται. Οι άνθρωποι αυτοί τρώγανε ότι βρίσκανε. Ήταν στα όρια της επιβίωσης. Ωστόσο ήταν ίση σε αυτονοήτως ίση σε όλα και δεν υπήρχε κάποια διαμόρφωση μεταξύ τους διαφορετική. Ωστόσο το γεγονός ότι ήταν ενιαία αυτή η ομάδα έδινε ένα αίσθημα ασφάλειας. Είχε όλο αυτό μια γλυκύτητα μέσα στη φρίκη ας πούμε της τόσο οριακής ζωής τους. Μια γλυκύτητα, διότι ο ένας έβαζε πλάτη στον άλλον. Δεν μπορούσε να βγει αλλιώς η ζωή σε αυτή την ομάδα και ήταν ίση σε όλα άνθρωποι σε αυτό, μάλιστα, το λέω αυτό διότι αυτή η πραγματικότητα άρχισε να σπάζει στην ανθρωπότητα όταν ο άνθρωπος έπαψε να είναι τροφοσυλλέκτης και άρχισε να γίνεται κυνηγός. Πρώτα-πρώτα αυτό από μόνο του άλλαξε κάποια πράγματα γιατί έδωσε ισχύ στους ισχυρούς άντρες επειδή αυτοί κυνηγούσαν τα ζώα. Άλλα κυρίως αυτό που άλλαξε την ανθρωπότητα είναι η γεωργία. Όταν ο άνθρωπος έγινε γεωργός, άλλαξαν τα πάντα, διότι και που έγινε γεωργός ο άνθρωπος έμεινε κοντά μας, στη περιοχή που σήμερα είναι εγγύς και μέση ανατολή. Αυτό το περίφημο τρίγωνο, ας πούμε το μεταξύ Τίγρη, Εφράτη, Μεσογείου και Νείλου. Αυτές είναι οι χώρες οι οποίες μπήκαν, χώρες δεν υπήρχαν τότε, διαμορφώθηκαν σταδιακά χώρες. Σε αυτές τις περιοχές ο άνθρωπος για πρώτη φορά έγινε γεωργός. Έγινε γεωργός και αυτό άλλαξε τα πάντα διότι δεν ψάχνει την τροφή του, την καλλιεργεί ο ίδιος. Και επειδή την καλλιεργεί ο ίδιος είναι πακτωμένος πλέον εκεί που είναι το χωράφι του, δεν μετακινείται, τελείωσε το παιχνίδι, είσαι εκεί που είναι το χωράφι, το χωράφι δεν το παίρνεις στον ώμο. Όλες τις προηγούμενες για εκατομμύρια χρόνια ότι είχες το έπαιρνες. Άλλος πέντε πραγματάκια τα έπαιρνες, τώρα όμως είσαι και ξέρετε, σας το έχω πει και άλλες ευκαιρίες, θεωρείται η πιο επαναστατική λέξη στη παγκόσμια ιστορία, η λέξη χωριό διότι επί εκατομμύρια χρόνια δεν υπήρχαν χωριά, υπήρχαν πρόχειρα καταλύματα, δεν υπήρχε χωριό, τώρα δημιουργηθήκανε χωριά, δημιουργήθηκε απόθεμα τροφίμων, δημιουργήθηκαν αποθήκες, αλλουνού το χωράφι ήταν πιο παραγωγικό, άλλος πήρε και άλλη κάποια γη παραπέρα και έγινε πιο μεγάλο το χωράφι. Αλλού λιγότερα, α μάλιστα  και αρχίζει να μην είναι καθόλου η ζωή όπως πριν διότι τώρα αρχίζουν να υπάρχουν διαφοροποιήσεις μέσα στο ίδιο, μέσα στην ίδια κοινωνία, η οποία δεν μπορεί και να είναι μόνη της. Διότι για να καλλιεργήσει τα χωράφια πρέπει να συνεννοηθεί και με μια παραπάνω και με μια παραπάνω, παρόμοια γεωργική κοινωνία. Διότι το νερό θα πρέπει να το αξιοποιούν μαζί επειδή είναι έργο που είναι μεγάλο για να το κάνει ένα χωριό. Πρέπει να συνδυαστούν 5-6 χωριά για να υπάρχει επάρκεια νερού και να φέρνουν τα κανάλια κτλ. Εξ' αυτού θα γίνουν  κοινωνίες πλέον ταξικές οι οποίες θα έχουν μέσα τους κάποιον κάποια εσωτερική διοίκηση. Το πράγμα γίνεται περίπλοκο και πρέπει να υπάρχει διοίκηση. Δεν βγαίνει χωρίς διοίκηση αυτό το πράγμα και ομάδες πλέον χωριών αποκτούν μια κεντρική διοίκηση. Σταδιακά αυτό θα φέρει τη δημιουργία βασιλείων. Το βασίλειο είναι η πιο αρχαία ζώσα μορφή πολιτικής εξουσίας σε αυτόν το πλανήτη και αυτοκρατορίας. Αυτές οι περιοχές θα γνωρίσουν πρωτόγνωρα πράγματα. Βασιλείς, αυτοκράτορες, υπουργούς, υφυπουργούς, αστυνομίες, δικαστήρια, νόμους, κανόνες, φυλακές, τιμωρίες, πρόστιμα. Να το όλο ότι ζούμε. Διαμορφώθηκε σε αυτές τις κοινωνίες διότι έτσι έπρεπε να γίνει. Αλλιώς χωρίς διοίκηση δεν βγαίνει πέρα ο νέος τρόπος παραγωγής που εκ των πραγμάτων έχεις κινηθεί. Και έτσι δημιουργείται ένα πλέγμα εξουσίας που είναι τελείως καινούργιο στην παγκόσμια ιστορία. Μέχρι τότε ήτανε οι μικρές ομάδες με τον εσωτερικό τους, έτσι, τις μικρές εσωτερικές τους ισορροπίες. Τώρα θα έχουμε τον πρώτο αυτοκράτορα λέγεται Σαργών, ήτανε εκεί στην περιοχή της Μέσης Ανατολής των Ακαδίων ο αυτοκράτορας των Ακαδίων και τι σημαίνει η αυτοκρατορία έχει σημασία αυτό που θα σας πω γιατί μας ενδιαφέρει. Η αυτοκρατορία με τη σειρά της είναι το πιο επιτυχημένο πολιτικό σχήμα που έχει δείξει μέχρις στιγμής η ανθρωπότητα. Το λέω αυτό διότι καμιά φορά δεν το έχουμε στο νου μας. Οι αυτοκρατορίες έζησαν μερικές εκατοντάδες χρόνια η κάθε μία. Η ρωμαϊκή αυτοκρατορία έζησε περίπου 1000 χρόνια. Το Βυζάντιο άλλα 1000 περίπου. Η οθωμανική αυτοκρατορία περίπου 500-600 τόσα χρόνια. Η αυστριακή αυτοκρατορία ανάλογα πως την μετράς και αυτή πολλές εκατονταετίες και η κινέζικη αυτοκρατορία κτλ. πάρα πολλούς αιώνες κράτησαν οι αυτοκρατορίες και αυτό δείχνει ότι ήταν επιτυχημένο σχήμα, γιατί οι αυτοκρατορίες και δεν είμαστε εκτός του θέματος μας , τι γιατί ήταν τόσο επιτυχημένες μέσα στο χρόνο διότι είχαν δύο σκέλη, το ένα σκέλος ήταν υπάρχει κεντρική εξουσία άτεγκτη, είναι μια δυναστεία η οποία διοικεί, αυτή βάζει τους υπουργούς, αυτός ο αυτοκράτορας τοποθετεί τους υπουργούς. Αυτός διαλέγει τους διοικητές των περιφερειών κτλ. Είναι ο απόλυτος άρχων. Ωστόσο σε τοπικό επίπεδο, δηλαδή σε επίπεδο μικρών κοινοτήτων, γιατί οι αυτοκρατορίες ήταν γεμάτες με μικρές κοινότητες χωρικών, αφήνει τοπική αυτοδιοίκηση. Κύριε περιφερειάρχα, τοπική αυτοδιοίκηση. Έχει σημασία αυτό δηλαδή στο μικρό τοπικό πεδίο, στα μικρά σου θέματα που είναι ο δρόμος εδώ, η βρύση εκεί, ε να κάνω μια πλατεία εδώ, εσύ κάντο εσύ. Σε αυτές τις κοινότητες επί εκατοντάδες χρόνια ο κάθε άνθρωπος, κυρίως άντρας με κάθε χρόνο έπρεπε να κάνει μερικά μεροκάματα για την κοινότητα για να κάνει δρόμους, να κάνει δεξαμενές, να κάνει να γίνουν σχολεία, να γίνει οτιδήποτε ήταν υποχρέωση της κοινότητας να το λύσει, αυτό επομένως αφήνει σε τοπικό επίπεδο ελευθερίες και επομένως κρατιέται μια αίσθηση ότι σε τοπικό επίπεδο είμαστε μια κοινότητα που έχει το δικό της κώδικα. Τι πρέπει να κάνεις ως προς τη κεντρική διοίκηση, να πληρώνεις το φόρο γιατί αλλιώς σε έφαγε και μη τύχει και αμφισβητείς τον αυτοκράτορα γιατί σε έφαγε, κατά τα άλλα σε τοπικό επίπεδο κάνε αυτό που νομίζεις αλλά να μη βλάπτει το υπόλοιπο οικοδόμημα. 

Μίλα όποια γλώσσα θες και έχε όποια θρησκεία θες, αρκεί να πληρώνεις τους φόρους και να είσαι πιστός στον αυτοκράτορα, έτσι οι αυτοκρατορίες επί χιλιάδες χρόνια και εκατοντάδες χρόνια διοίκησαν περίπλοκες περιοχές με πολλούς λαούς, πολλές φυλές, πολλές γλώσσες, πολλές θρησκείες και πορεύτηκαν όπως πορεύτηκαν για μεγάλο διάστημα. Γιατί πορεύτηκαν διότι επέτρεψαν να υπάρχει η μικρότερη αγκαλιά το χωριό. Η κοινότητα. Η κοινότητα ήρθε να υποκαταστήσει κατά κάποιο τρόπο την παλιότερη μικρή κοινότητα που  των περιφερωμένων ομάδων ας πούμε που είχανε ζήσει για εκατομμύρια χρόνια και εξ' αυτού ή θα ενισχυθεί και ένας άλλος θεσμός που για εκατομμύρια χρόνια δεν υπήρχε, ο θεσμός της οικογένειας. Διότι τώρα δημιουργείται, το έχω υπάρχει, δημιουργείται το ρήμα έχω. Το λέω αυτό διότι σας είχα νομίζω θα το γνωρίζετε ίσως ότι υπάρχουν γλώσσες που δεν έχουν το ρήμα έχω. Μια από αυτές είναι η τουρκική γλώσσα, δεν έχει το ρήμα έχω. Ξέρετε κάποιος τουρκικά, ναι, για να πουν οι Τούρκοι έχω, λένε μια περίφραση σε μένα, υπάρχει ένα βιβλίο, δεν έχουν το ρήμα έχω βιβλίο και δεν είναι μόνο η τουρκική γλώσσα που δεν έχει το ρήμα έχω, είναι και άλλες γλώσσες, γιατί είναι νομά, προέρχονται από νομαδικά φύλλα της Στέπας, στη Στέπα ακόμα καλά τώρα πλέον χάνονται όλα μέχρι πρόσφατα υπάρχουν ομάδες, νομάδες που και μετακινούνται όπως είπαμε και με ελαχίστη διαφοροποίηση ατομικής ιδιοκτησίας. Έχουνε τα ζώα, τα πρόβατα που είναι όλων μαζί και τα θρέφουν, δεν είναι ακριβώς δικά μου τα πρόβατα, είναι της ομάδας, έχει σημασία αυτό. έτσι έχει δημιουργηθεί και το ρήμα έχω, άρα και ιδιοκτησία. Όχι μόνο υπάρχει διαβάθμιση πλέον στην αγροτική κοινωνία που είναι και τεχνητών και εμπόρων διότι αυτή η κοινωνία όλα θα τα φέρει, να και οι έμποροι, να και οι τεχνίτες, να και οι διαφοροποιήσεις, να και άλλα εισοδήματα εμένα από τους δε, με τους εμπόρους πάντοτε να θεωρούνται ύποπτοι ότι κρύβουν εισοδήματα, γιατί, διότι καθώς όλοι πληρώνανε φόρους, οι έμποροί ήταν μετακινούμενοι, πήγαιναν να αγοράσουν κάτι μακριά που δεν υπήρχαν και τότε έλεγχοι κτλ. και λέγανε τρεις δραχμές ας πούμε, οπότε όλοι λέγανε δεν μπορεί μόνο τρεις, ξέρετε, αλλά είναι μια ιστορία αυτή που την βλέπουμε από αυτές, την απ' αυτή, την αρχαία περίοδο εκεί στην Εγγύς και Μέση Ανατολή και τότε έχουμε και τους νόμους, τις μεγάλες ροές νόμου, τότε ήταν και οι νόμοι των Ασυρίων, οι νόμοι των Βαβυλωνίων, οι 300 νόμοι του Ναβουχοδονόσορα κτλ., οι οποίοι προβλέπουν τα πάντα και κυρίως το θέμα της κλοπής. Για εκατομμύρια χρόνια δεν υπήρχε η έννοια της κλοπής διότι δεν ήταν και τίποτα να κλέψεις, αλλά ήταν όλα κοινά. Τώρα κλέβεις γιατί το άλλο δεν είναι δικό σου, είναι του άλλου. Το λέω αυτό διότι αυτό δημιούργησε μια κατάσταση καινούργια στην ανθρωπότητα που έπρεπε να την βρει ισορροπία και η ανθρωπότητα θα δούμε και στους νόμους των της Μέσης Ανατολής και των Αιγυπτίων και των κατοίκων τέλος πάντων της ημισελήνου, της έφορης ημισελήνου ότι υπάρχει, υπάρχει πρόβλεψη για φιλανθρωπία να βοηθάει ο ένας τον άλλον, σε δύσκολες στιγμές υπάρχει ανάγκη να βάζει πλάτη ο ένας στον άλλον. Είναι η νέα ισορροπία που θα εκδηλωθεί και με τις θρησκείες που θα προκύψουν. Πρέπει να σας πω ότι οι μεγαλύτερες θρησκείες που έχουμε σήμερα και σχεδόν όλη η ανθρωπότητα ακολουθεί, είναι θρησκείες της γεωργικής επανάστασης. Ο χριστιανισμός δημιουργήθηκε πριν 2000 χρόνια μόλις, το Ισλάμ πριν 1000-1300 χρόνια μόλις. Μα αυτές οι δύο θρησκείες μόνες τους καλύπτουν πάνω από το μισό της ανθρωπότητας. Τα 2/3 της ανθρωπότητας σήμερα αυτές οι θρησκείες και μιλώ για αυτές για να στα δώσω παραδείγματα που μπορώ να σας πω είναι περσογενείς, όλες έχουνε δημιουργηθεί από τους Πέρσες από τη θρησκεία του Ζωροάστρη, είναι ζωροαστρογενής και έχει σημασία αυτό που σας λέω διότι στη ζωροαστρική θρησκεία δίδεται μεγάλη έμφαση στο καλό και στο κακό, το καλό και το κακό. Είναι μια θρησκεία που μάχεται, όπου γίνεται συνεχής μάχη μεταξύ του καλού και του κακού και υπάρχουν άγγελοι οι οποίοι βοηθούν το έργο του καλού και ο καλός Θεός ο οποίος πολεμά το γέννημα του που είναι ο κακός Θεός. Είναι ο Θεός της κατανόησης του άλλου, της βοήθειας στον άλλον, δηλαδή ήδη η έννοια του καλού είναι συμπαρίσταμε, μετέχω στην δυσκολία του άλλου, στην σύλληψη τη ζωροαστρική. Επομένως και η θρησκεία που γεννιέται οι δύο θρησκείες που γεννιούνται τρεις από αυτή τη θρησκεία του Ζωροάστρη είναι ο εβραϊσμός, ο χριστιανισμός και το Ισλάμ δίνουν έμφαση στο θέμα του βοηθώ τον άλλον, κάνω φιλανθρωπίες. Γιατί τόσο μεγάλη σημασία το θέμα των φιλανθρωπιών, διότι δεν είναι πλέον ισότιμες οι κοινωνίες, είναι άνισες, υπάρχει μια ανισότητα η οποία είναι σαν να μοιάζει αξεπέραστη, δεν μπορεί πια η ανθρωπότητα να βρει τρόπο να ζει σε ισονομία και ίση συμμετοχή στον πλούτο τον οποίον στον οποίο παράγεται. Ο πλούτος που παράγεται είναι άνισος και μοιάζει ότι δεν υπάρχει διέξοδος άλλα από αυτήν, διότι με τον πλούτο να είναι έτσι οι κοινωνίες προχωρούσαν και οι οικονομίες προχωρούσαν και πήγαιναν πιο μπροστά και ας υπήρχε αυτό το κομμάτι, αυτό το κομμάτι όμως δημιουργεί την ανάγκη σε πολλούς να ζήσουνε, θέλουνε να συνεχίσουν να ζούνε σ' αυτήν τη ζεστασιά του κοινοκτημονικού και του κοινοβιακού που δεν είχε ξεχαστεί να σας πω κάτι, παράλληλα με τους γεωργούς συνέχιζαν να υπάρχουν οι καρποσυλλέκτες. Στη Περσία να σας πω ότι η γεωργία έγινε ολόκληρη ήπειρος, η Αυστραλία ας πούμε, έγινε γεωργική το 1800 με τους Ευρωπαίους που πήγαν έκεί, τους Ολλανδούς και τους Άγγλους. Μέχρι να έρθουν οι Ολλανδοί και οι Άγγλοι, οι κάτοικοι της, οι Αμβορίγενες ζούσαν καρποσυλλεκτικά και κυνηγετικά σε μικρές ομάδες που απ' αυτές που περιγράψαμε, θέλω να πω, λέμε ότι ήρθε η ώρα της γεωργίας, αλλά που ήρθε η ώρα της γεωργίας, σε ένα μικρό κομμάτι της γης που σταδιακά πήγαινε και επεκτεινόνταν και επεκτεινόνταν, δεν βιαζόνταν, χιλιάδες χρόνια της έπαιρνε για να επεκταθεί. Την ώρα δηλαδή που υπήρχε η ανισότητα στα εισοδήματα και στην ζωή, παραλλήλως κάπου υπήρχαν κάποιοι τύποι οι οποίοι ζούσαν με ένα χόρτο τη μέρα, αλλά ήταν γλυκά αυτό που ζούσανε.

Ήτανε μια μικρή ομάδα που ακουμπούσε ο ένας τον άλλον, δεν είχε ταξική διαβάθμιση, δεν είχε διαφορά εισοδήματος, ούτε το ρήμα έχω, ενδιαφέρον. Οι Εβραίοι την εποχή που γεννήθηκε ο χριστιανισμός βρίσκονται σε πάλη ενάντια στους Ρωμαίους και είναι ένας λαός πάρα πολύ δοσμένος στην επιθετικότητα ενάντια στους Ρωμαίους και αυτό γιατί το λέμε, διότι υπάρχει μια εικασία ότι ο Ιησούς Χριστός ήταν μέλος μιας ομάδας από αυτές που ήταν οργανωμένες εναντίον των Ρωμαίων. Λέμε τώρα είναι μέσα στις εικασίες γιατί οι Εβραίοι είχαν τέτοιες ομάδες αντιρωμαϊκές γιατί ήταν αντιεξουσιαστικές δηλαδή οι ομάδες αφού οι Ρωμαίοι ήταν η εξουσία, οι εξουσιαστικές ομάδεςήταν και ενάντια στους ραβίνους τους διότι θεωρούσαν ότι οι ραβίνοι δεν καθοδηγούν το λαό στην επίθεση εναντίον των Ρωμαίων, το λέω αυτό γιατί στην ιστορία του Χριστού,  όπως ξέρετε, ο Ιησούς μπήκε μέσα στην συναγωγή και καταχαίριασε κατά κάποιον τρόπο τους επικεφαλείς, ήταν δηλαδή αντιεξουσιαστικές ομάδες και ζούσαν κοινοβιακά και κοινοκτιμονικά.

Πολλές από αυτές τις ομάδες που κτυπούσαν τους Ρωμαίους ήταν κοινοβιακές και κοινοκτιμονικές, ζούσαν μόνες τους, δηλαδή κάπου έτσι μοιράζονταν τα πάντα και ετοιμαζόταν τι επίθεση θα κάνουν σήμερα το βράδυ στην, στον τάδε λόχο ρωμαϊκό που θα περάσει από την γέφυρα, ξέρω εγώ, το απόγευμα, το λέω αυτό διότι ο χριστιανισμός όταν δημιουργείται υπάρχει η ευρεία αντίληψη ότι είναι μία θρησκεία του δίνω τα ιμάτια μου στον άλλον. Ο έχων δύο χειτώνας δίνει τον ένα, άρα είμαστε ομάδες που μοιράζουν τα υπάρχοντα τους κατά ίσο τρόπο μεταξύ τους. Είμαστε κοινοκτημονικές ομάδες, είμαστε υπέρ της δημιουργίας κοινοκτημονικής κατάστασης  σε αυτή τη γη. Πολλοί το πίστεψαν αυτό από τους χριστιανούς που έγιναν χριστιανοί ότι αυτό θα έρθει με το χριστιανισμό, όμως πολύ γρήγορα ο χριστιανισμός δεν έγινε αυτό, έγινε μια θρησκεία η οποία είχε δικιά της εξουσία, δημιούργησε δηλαδή δικιά της λειτουργία και επομένως δημιουργήθηκαν αυτό που ξέρουμε σήμερα, ιερείς, αρχιμαδρίτες, μητροπολίτες, πατριάρχες, να και τα πατριαρχεία κτλ., δηλαδή επίπεδα εξουσίας και μάλιστα ο χριστιανισμός συνδυάστηκε με την κεντρική εξουσία γιατί έγινε επίσημη θρησκεία του ρωμαϊκού κράτους και του αρμενικού κράτους και εκεί στον 4ο αιώνα πλέον είναι επίσημη θρησκεία. Άρα ο αυτοκράτορας είναι επί κεφαλής των χριστιανών, για πολλούς χριστιανούς αυτό δεν είναι πρόβλημα, για άλλους χριστιανούς είναι τεράστιο πρόβλημα. Μάγκες εγώ έγινα χριστιανός, γιατί θα ζούσαμε κοινοκτιμονικά, γιατί δεν θα υπήρχε πλούσιος και φτωχός, γιατί θα τα μοιραζόνταν όλα και εσύ τώρα μου φέρνεις μια κατάσταση που εγώ θα ζω με τον Παμπλουτίδη δίπλα μου και ο άλλος θα είναι πάμφτωχος και αυτό θα μου πεις ότι είναι χριστιανικό, εγώ δεν πιστεύω ότι είναι χριστιανικό και αρχίζουν οι άπειρες χριστιανικές αιρέσεις, άπειρες όμως. Ο αιώνας των απείρων χριστιανικών αιρέσεων είναι ο τέταρτος αιώνας, από το 300 και μετά, γιατί αυτή είναι ο τέταρτος αιώνας διότι είναι ο αιώνας που ο χριστιανισμός γίνεται εξουσία, δηλαδή αποκτά βαθμίδες διοίκησης, διαπλέκεται με την πολιτική εξουσία και πολλές ομάδες λένε εμείς δεν γίναμε χριστιανοί για να ζούμε μια τέτοια κατάσταση και τότε γίνονται ένα σωρό άλλες ομάδες, θα γνωρίζετε ίσως ότι στο χριστιανισμό καταγράφονται περίπου 33000 τάσεις και ομάδες, δηλαδή είναι το παγκόσμιο πρωτάθλημα , τέλος πάντων διασπάσεων και με το κομμουνισμό να το ξεπερνάει διότι ο κομμουνισμός μέσα σε 150 χρόνια έχει καλπάσει, δεν θυμάμαι πόσες χιλιάδες είναι οι τάσεις, μόνο στην Ομόνοια να πάτε και να δείτε αφίσες, είναι ένα σωρό, το έχει και ο κομμουνισμός, οπότε είναι πιο προκομμένος, αλλά προς το παρόν είναι ο χριστιανισμός. Κοιτάξτε να δείτε, το λέω αυτό διότι εκεί γύρω στο 600 μ.χ. , στη Μικρά Ασία ξεκινάει ένα πανηγύρι 41,27